Waarom we Dwarsdoeners moeten vieren
‘Soms heb je schuring nodig om vooruit te kunnen’
Mensen in kwetsbare posities krijgen niet altijd de hulp die ze verdienen. Ze vallen tussen wal en schip, of worden in de steek gelaten door het systeem. Daarom zijn Dwarsdoeners nodig: mensen die geen genoegen nemen met de status quo, maar opkomen voor degenen die zelf het minst hard (kunnen) roepen. Programmaleider van Samen Kansrijk en Gezond Reshma Roopram en Gezinspanellid Babette den Oudsten vertellen waarom en hoe FNO Dwarsdoeners omarmt.
‘Een Dwarsdoener is iemand met lef,’ zegt Reshma. ‘Iemand die ondanks de belemmeringen van het systeem tóch dingen voor elkaar krijgt en een verschil weet te maken voor de mensen om wie het gaat.’ Dat laatste is cruciaal, want dwarsdoen zelf is geen doel op zich, benadrukt ze. ‘Maar soms kun je gewoon niet anders. Dan is het beter om niet te wachten op dat ene belletje van een collega voordat je actie onderneemt.’
Knelpunten in systemen zorgen ervoor dat zaken soms vertragen of vastlopen. Dat is geen kwestie van onwil, zegt Reshma. ‘Ik zie overal organisaties en beleidsmakers die het anders willen doen, maar niet weten hoe. Terwijl de oplossing vaak dichterbij is dan ze denken: in hun eigen team.’ Veel organisaties hebben namelijk wel een of meerdere Dwarsdoeners in huis. De vraag is echter: worden zij gezien, en krijgen ze de ruimte die ze nodig hebben?
Buiten de lijntjes kleuren
Babette herkent deze spanning. Ze is ervaringsdeskundige en werkzaam bij onder andere de VNG en De Tussenvoorziening. Met haar eigenzinnige en directe houding komt ze op voor mensen die slachtoffer worden van systeemknelpunten: typische eigenschappen van een Dwarsdoener.
‘Ik geef gevraagd én ongevraagd advies; over dingen die goed of fout gaan in het systeem, of over individuele zaken. Ik ben als een luis in de pels, en dat ligt weleens gevoelig, omdat je bestaande patronen ter discussie stelt.’ Toch blijft ze vasthouden aan haar overtuigingen. ‘Ik ben altijd op zoek naar maatwerk. Soms is het nodig om buiten de lijntjes te kleuren om verschil te maken. De afgelopen jaren ervaar ik gelukkig dat organisaties hier steeds meer voor openstaan.’
‘Hoe creëer je een omgeving waarin mensen kunnen doen wat nodig is voor anderen in een kwetsbare positie? Waarom lukt het de ene persoon niet, en de andere wel?’
FNO wil dat buiten de lijntjes kleuren met het programma Samen Kansrijk en Gezond verder stimuleren. Want hoe meer ruimte Dwarsdoeners krijgen, hoe meer dat oplevert voor mensen in kwetsbare posities. Reshma: ‘Het begint bij cultuurverandering. Hoe creëer je een omgeving waarin mensen kunnen doen wat nodig is? Waarom lukt het de ene persoon niet, en de andere wel? Dat zijn vragen die wij als FNO onderzoeken.’
Een deel van het antwoord ligt in het omarmen van schuring. ‘Als je het allemaal voortdurend met elkaar eens bent, ga je niet vooruit,’ aldus Reshma. ‘Dan leer je niets als organisatie.’ Babette is het met haar eens. ‘Soms heb je schuring nodig om ergens het goede uit te halen. Een Dwarsdoener durft zijn of haar hakken in het zand te zetten. Daarna is het aan een leidinggevende om vertrouwen te hebben en menselijkheid te tonen, in plaats van dat als iets negatiefs te zien.’
Dwarsdoeners Festival
Samen Kansrijk en Gezond werkt de komende jaren aan het zichtbaar maken, bij elkaar brengen en versterken van Dwarsdoeners, met als aftrap het eerste Dwarsdoeners Festival op dinsdag 3 november. De dag richt zich op Dwarsdoeners zelf, maar ook op degenen die ruimte voor hen kunnen maken. En zoals altijd in FNO-programma’s is er vanzelfsprekend uitgebreid aandacht voor het perspectief van de mensen om wie het gaat.
‘Iedereen is welkom,’ zegt Reshma, ‘van wethouder tot moeder. Er zijn inspirerende sprekers, workshops, tentoonstellingen, en we gaan op een luchtige manier met en van elkaar leren. Ik hoop dat de dag voor herkenning zorgt, en mensen drijft om hier iets mee te doen in hun eigen organisatie.’ Babette, die de dag deels voorzit, kijkt ernaar uit andere Dwarsdoeners te ontmoeten. ‘Ik ben continu op zoek naar meer kennis en inzichten. Dwarsdoen is niet altijd makkelijk. We hebben elkaar nodig.’
Meer weten over Dwarsdoeners? Meld je gratis aan voor het Dwarsdoeners Festival op dinsdag 3 november in Younity Utrecht!
Kom je ook?
Deel dit artikel
FNO is een sociaal vermogensfonds voor én met mensen in kwetsbare situaties in Nederland. Onze droom is dat zij blijvend betere kansen hebben op meer gezondheid, kwaliteit van leven en toekomstperspectief.
100 Watt gebouw
James Wattstraat 100
1097 DM AMSTERDAM
