Van herstellen naar voorkomen: een nieuwe fase vol ambitie

Nadruk op preventie

Bij de start van het nieuwe programma Ruimte voor Geestkracht brak voor het jongvolwassenenpanel dus een nieuw hoofdstuk aan. Waar het eerdere programma GeestKracht vooral draaide om het versterken van initiatieven die mentale gezondheid verbeteren, ligt de nadruk nu op preventie. Hoe kun je mentale problemen eerder signaleren, of – als de problemen er al zijn – de diepste afgronden voorkomen?

Die verschuiving lijkt klein, maar is volgens de voorzitters fundamenteel, vertelt Leon: ‘We willen leren begrijpen wat jongeren nodig hebben om mentaal gezond te blijven. En hoe we kunnen voorkomen dat ze pas hulp zoeken als het te laat is.’

Ook andere mensen aan tafel

Dat vraagt om andere gesprekken, andere manieren van luisteren – en ook om andere mensen aan tafel. In de eerste jaren van Team Geestkracht bestond het panel grotendeels uit jongvolwassenen met persoonlijke ervaring met de GGZ. Deze groep, die vaak niet gehoord werd, probeerde Team Geestkracht een stem te geven. Nu willen Leon en Noaz ook jongvolwassenen bereiken die die stap nog niet hebben gezet, maar wél voelen dat mentale gezondheid belangrijk is en daarin iets willen betekenen voor de samenleving.

‘Dat is best een uitdaging,’ zegt Noaz. ‘Want mensen die de pijn of urgentie al hebben gevoeld, weten waarom dit onderwerp ertoe doet. Maar hoe bereik je de jongeren die het gevoel hebben dat “het nog wel meevalt”? Die zich misschien wel herkennen in stress of prestatiedruk, maar nog niet weten dat dat óók over mentale gezondheid gaat?’

De kracht van helpen – en geholpen worden

Een belangrijk thema binnen het nieuwe Team Geestkracht is het normaliseren van hulp vragen – iets wat in de praktijk vaak moeilijker blijkt dan hulp geven. ‘Iedereen is altijd blij om te helpen,’ zegt Noaz. ‘Maar zelf hulp vragen vinden we lastig. Terwijl juist elkaar helpen zóveel kan betekenen. Als iemand je even naar de therapeut brengt, of gewoon je vaatwasser uitruimt omdat jij er even doorheen zit – dat zijn kleine dingen met grote impact.’

Het panel wil dit inzicht ook naar buiten brengen, bij professionals die werken met deze materie, onder jongvolwassenen zelf en in de bredere samenleving. ‘We willen laten zien dat je niet pas iets hoeft te “hebben” om aandacht te besteden aan je mentale gezondheid,’ vult Leon aan. ‘Het hoort bij het leven, net als fysiek gezond blijven. Het is echt een andere mindset.’

Regionale aanpak: van landelijk naar lokaal

Een tweede grote vernieuwing is de regionale aanpak. Waar het vorige programma vooral landelijk werkte, kiest Ruimte voor Geestkracht nu nadrukkelijk voor samenwerking in regio’s. Team Geestkracht helpt verschillende regio’s met hoe je bijvoorbeeld participatie van jongvolwassenen vormgeeft.

‘Onze droom is dat in elke regio iemand uit Team Geestkracht actief wordt, maar ook dat we uit elke regio mensen in ons team hebben, zegt Noaz. ‘Voor mij zou de echte borging zijn dat jongvolwassenen in de regio’s een betaalde, vaste functie krijgen om hun stem te laten horen. Zodat er altijd lokaal mensen zijn die weten wat er speelt, die het gesprek aangaan met gemeenten of zorgverzekeraars. Zo brengen we die ervaringskennis echt naar de plekken waar beleid en praktijk samenkomen.’

Vernieuwing binnen het team

Ook intern verandert er veel. Na vijf intensieve jaren is ongeveer de helft van de oorspronkelijke leden doorgegroeid naar een nieuwe studie of een nieuwe baan en zijn ze gestopt bij het panel. Dit moment is een kans voor vernieuwing, benadrukken de duo-voorzitters.

‘De energie is goed,’ vertelt Noaz. ‘We hebben nu een groep die actief wil bijdragen, en we zijn bezig met het werven van nieuwe leden met verschillende achtergronden. Want we willen dat het panel een afspiegeling is van jongvolwassenen in Nederland – qua opleiding, afkomst, regio, maar ook in hun ervaring met mentale problemen – waarbij sommigen meer worstelen en anderen veel minder.’

Hoopvolle fase

Wat Leon en Noaz typeert, is hun optimisme. Ondanks de complexiteit van het vraagstuk – en de toename van mentale problemen onder jongeren – spreken ze over deze fase als een opbouwende, hoopvolle tijd. ‘Steeds meer professionals in deze sector zien nu in dat het oude systeem van individueel maatwerk niet meer werkt. We zitten midden in een beweging waarin mentale gezondheid eindelijk serieus wordt genomen,’ zegt Leon. ‘En dat is ook nodig.’

Noaz knikt: ‘Er staan zulke mooie dingen te gebeuren. We denken mee over beleid, dragen bij aan regionale projecten, en krijgen de ruimte om echt invloed te hebben. Dat is bijzonder. En tegelijk: het is pas het begin.’

Team Geestkracht is onderdeel van het FNO-programma Ruimte voor Geestkracht, dat zich inzet voor de mentale gezondheid van jongvolwassenen in Nederland.