Jongvolwassenen van nu ervaren meer stress en meer mentale problemen dan de generaties voor hen. In 2018 was het al 23%, en in 2023 heeft maar liefst 35% van alle jongvolwassenen psychische klachten.
Dit cijfer blijft naar verwachting stijgen door steeds meer onzekerheid voor henzelf en onze maatschappij. Er is een toenemende zorgvraag, wachtlijsten worden langer en de kosten stijgen. Daarbij komt dat er in de toekomst minder mensen zijn die de zorg die nodig is, kunnen verlenen.
Ook is de manier waarop de zorg nu wordt aangeboden en georganiseerd vaak te rechtlijnig. Maar mentale problemen zijn niet rechtlijnig. Ze zijn complex en hebben meestal geen eenduidige oorzaak.
Bovendien is de mentale gezondheid van jongvolwassenen bijna nooit een individueel probleem. Als we in Nederland goede zorg en preventie willen verlenen, moeten we daarom niet alleen kijken naar het individu, maar ook naar de omgeving. Oplossingen moeten rekening houden met sociale, economische, culturele en technologische factoren, en met de bredere leefomgeving.
Er zijn veel initiatieven in Nederland die werken aan een betere mentale gezondheid van jongvolwassenen, maar die zijn vaak niet duurzaam door versnipperde financiering, belemmeringen in wet- en regelgeving en gebrek aan beleid dat mentale gezondheid als integraal thema ziet.
Om écht iets te veranderen is een radicale transformatie in denken en doen nodig. Een blijvende verbetering in organisatie, financiering en samenwerking. Met lef om oude patronen los te laten en nieuwe ideeën echt een kans te geven. En dat gaat niet alleen over systemen, maar ook over hoe we met elkaar denken en praten over mentale gezondheid.
De afgelopen tien jaar hebben verschillende netwerken bewezen dat integrale samenwerking effectief kan zijn, door focus op preventie, ondersteuning en het betrekken van meerdere levensdomeinen.
Ruimte voor Geestkracht werkt aan een blijvende verandering in hoe mentale zorg wordt geregeld en betaald. Nu komt het geld uit verschillende potjes en wetten, waardoor de zorg vaak versnipperd en aanbodgericht is. Wij willen dat zorg zich beter aanpast aan de behoeften van mensen in een regio. We zetten daarbij in op transitie- en resultaatfinanciering, die regionetwerken ondersteunt. Tussen 2025 en 2035 investeren we €50 miljoen om onze droom te realiseren.
Dit doen we via twee lijnen:
Steeds meer onderzoeken trekken aan de bel over de mentale gezondheid in Nederland. De NZa, het IBO en Raad Volksgezondheid & Samenleving laten in recente rapporten zien dat we mentale problemen nog te vaak als iets individueels behandelen, terwijl de oorzaken diep in onze samenleving liggen.
Toen haar zoon in crisis belandde, merkte Charlotte van den Akker hoezeer goede ondersteuning afhankelijk kan zijn van toeval. Als programmaleider van het FNO-programma Ruimte voor Geestkracht wil ze dat fundamenteel veranderen. Samen met jongvolwassenen en partners bouwt ze aan structurele oplossingen in een tijd waarin bijna de helft van de jongvolwassenen zich mentaal slecht voelt.
Lees het interview met Charlotte
In het nieuwe programma Ruimte voor Geestkracht heeft het jongvolwassenenpanel Team Geestkracht een belangrijke rol. De duo-voorzitters Leon van der Aa en Noaz Asbroek blikken vooruit op een nieuwe fase, waarin de focus verschuift van herstel naar preventie – en waarin diversiteit, regionale betrokkenheid en lef om hulp te vragen centraal staan.
Aris van Veldhuisen (voorzitter)
Partner bij Andersson Elffers Felix
Loes Keijsers
Hoogleraar Orthopedagogiek aan de Erasmus Universiteit
Martin van Staveren
Eigenaar van VSRM en docent aan de Universiteit Twente
Voor uitgebreide informatie over GeestKracht kun je de programmatekst downloaden:
De verandertheorie van Ruimte voor Geestkracht geeft de missie van het programma weer en welke stappen nodig zijn om deze missie te behalen. Welke concrete programmadoelen kan Ruimte voor Geestkracht opstellen om de droom te bereiken? Als we tien jaar hebben en vijftig miljoen euro kunnen besteden, welke verwachte effecten moeten we dan nastreven en welke activiteiten zijn hiervoor nodig? De verandertheorie geeft ook richting aan de monitoring en evaluatie van het programma.
Het programma ziet deze verandertheorie niet als een blauwdruk, maar als een handvat dat kader en richting geeft. De verandertheorie kan in de loop van het programma bijgesteld worden. Bijvoorbeeld naar aanleiding van geleerde lessen of externe ontwikkelingen.
Download hier het logo van Ruimte voor Geestkracht:
Logo Ruimte voor Geestkracht (jpg)
Heb je een speciaal format nodig, bijvoorbeeld voor drukwerk of voor een gekleurde ondergrond (transparant)? Mail dan naar communicatie@fnozorgvoorkansen.nl.
Ruimte voor Geestkracht bouwt voort op inzichten uit het programma GeestKracht.