Laat verschil niet ontsporen, maar richting opleveren
Samenwerking vraagt niet dat je het altijd eens bent. Verschil mag er zijn en kan juist helpen om tot een duidelijke, gezamenlijke koers te komen.
Judith en Tineke Steenbrink
Samen richting geven
Hoe geef je richting als je dat niet alleen doet, maar samen? In deze aflevering van Hoe geef jij richting? wandelt Ann Kusters met Judith en Tineke Steenbrink, de tweelingzussen die samen de artistieke leiding vormen van Holland Baroque. Al hun hele leven maken ze samen muziek. Niet als een romantisch beeld van vanzelfsprekend samenspel, maar als een dagelijkse praktijk van schaven, tegenspreken, afstemmen en opnieuw kiezen.
Wil je horen hoe Judith en Tineke samen richting geven — als tweeling, als musici en als leiders van een orkest vol verschillende stemmen en perspectieven? Wandel dan mee met Ann, Judith en Tineke.
Beluister hier de podcast vanaf donderdag 23 juli.
Samen richting geven vraagt soms meer, maar levert vooral meer op
Ann Kusters ging in gesprek met Judith en Tineke Steenbrink over duo-leiderschap, verschil van perspectief en de kunst van blijven schaven.
Voor Judith en Tineke is samen leidinggeven niet iets bijzonders dat ze ooit bewust ontworpen hebben. Het is eerder de vorm waarin hun werk en leven zich hebben ontwikkeld. Voor buitenstaanders lijkt dat misschien uitzonderlijk; voor henzelf is het juist de meest natuurlijke vorm. Zoals Judith zegt: de vraag hoe het is om als tweeling samen te werken, kaatsen zij al hun hele leven terug met de vraag: hoe is het eigenlijk om eenling te zijn?
Toch is hun manier van samenwerken allesbehalve vrijblijvend. Want als zij onderling blijven hangen, lopen de musici vast. Dan weet niemand meer wie of wat gevolgd moet worden. ‘Het conflict mag er wel zijn,’ zegt Judith, ‘maar er moet uiteindelijk wel iets uitkomen.’ Hun samenwerking is dus niet alleen een persoonlijke dynamiek, maar de basis waarop een hele groep goed kan functioneren.
Richting geven vanuit de kern
Wat in het gesprek opvalt, is hoe sterk Judith en Tineke hun leiderschap steeds terugbrengen naar de kern van het werk zelf: de muziek. Zodra leiderschap losraakt van de inhoud gaat het schuiven. Voor Holland Baroque betekent dat: blijven werken vanuit de muziek, vanuit de interpretatie, vanuit wat een stuk nodig heeft. En niet vanuit status, efficiëntie of verwachtingen van buitenaf.
Judith beschrijft hoe zij en Tineke tijdens een reis naar Canada voortdurend bezig waren met een volgend project. De andere musici zagen dat. Ze zagen hoe de twee zussen zich al verdiepten in de muziek waar de groep later op zou kunnen ‘vliegen’. Dat werkt aanstekelijk. Niet omdat het moet, maar omdat het iets voorleeft: zo toegewijd kun je dus met je vak omgaan.
Daarmee raakt dit gesprek aan iets wezenlijks over leiderschap. Richting geven is niet alleen besluiten nemen of kaders neerzetten. Het is ook laten zien waar het werkelijk over gaat. Mensen meenemen door te laten zien wat aandacht, ijver en bezieling betekenen.
Verschil vertraagt én verdiept
Judith en Tineke zijn opvallend nuchter over de prijs van duo-leiderschap. Samen leidinggeven kost meer tijd. Je bent langer in gesprek, langer aan het schaven, langer bezig om tot een gedeelde richting te komen. Waar één leider soms sneller het mes erin zet, vraagt deze vorm om uithoudingsvermogen.
Maar precies daar zit de winst. ‘Dat betekent ook meer precisie uiteindelijk. En meer nuances.’ Omdat de ander niet alleen bevestigt, maar ook bevraagt, tegenspreekt of aanvult, wordt het werk rijker. Judith beschrijft bijvoorbeeld hoe hun instrumenten verschillende perspectieven met zich meebrengen. Zij kijkt vanuit de viool, Tineke vanuit orgel of klavecimbel. De een is meer melodie, de ander meer harmonie en overzicht. Zelfs hun gevoel voor tempo verschilt. Dat blijft, ook na al die jaren.
Dat is misschien wel een van de interessantste lessen uit dit gesprek: goede samenwerking vraagt niet dat iedereen vanuit hetzelfde perspectief kijkt, maar dat verschillen worden omgezet in richting.
Blijven praten, blijven terugkeren
Aan het einde van de wandeling vraagt Ann om tips. Het eerste antwoord van Judith is opvallend eenvoudig: ‘Geef niet op.’ Bel terug, blijf praten. Wees niet bang om het oneens te zijn. Niet bang voor het proces dat daarbij hoort. Die volharding is voor haar alleen vol te houden als je kunt blijven terugkeren naar de kern: datgene waar het echt over gaat.
Zodra alle ruis daaromheen – stress, verantwoordelijkheid, verwachtingen, commerciële druk – het overneemt, kom je in een moeras terecht, zegt Tineke. Maar als je terug kunt naar de muziek, naar wat je wilt maken, blijft de motivatie zuiver. Dan kun je ook veel dragen.
Benieuwd naar de muziek van Holland Baroque? Hier kan je alvast kijken en luisteren en hier vind je de concerten.
Benieuwd naar de andere richtinggevers?
Deel dit artikel
FNO is een sociaal vermogensfonds voor én met mensen in kwetsbare situaties in Nederland. Onze droom is dat zij blijvend betere kansen hebben op meer gezondheid, kwaliteit van leven en toekomstperspectief.
100 Watt gebouw
James Wattstraat 100
1097 DM AMSTERDAM
© 2026 FNO